"Tam sao thất bản" là một kiểu truyền miệng gây sai lệch một cách vô ý thức, có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho người khác. Thế nhưng thật khó tìm ra thủ phạm, vì chẳng ai biết sự thật là đâu.
Chuyện kể rằng có một
con bò cày ruộng trở về, mệt quá nằm lăn ra đất nghỉ, thở phì phò. Chó đi ngang qua, thấy vậy bèn dừng lại hỏi han. Bò thở dài, nói:
- Anh
bạn à, tôi thực sự mệt quá rồi.
Ngày mai tôi không muốn ra đồng nữa, ở
nhà nghỉ
cho lại sức.
Hai
con vật
nói chuyện thêm một lúc rồi
tạm biệt nhau. Trên đường, chó gặp mèo đang nằm vắt vẻo trên bờ tường. Chó nói:
- Này anh bạn, tôi vừa mới đi thăm bò. Anh ta than mệt, còn nói muốn nghỉ làm một ngày. Kể ra cũng tội, chủ nhân đúng là đã bắt anh ấy
làm việc nhiều quá rồi.
Mèo quay người, nói với dê đang
ăn cỏ gần đó rằng:
- Anh biết tin gì chưa? Bò trách chủ nhân bắt mình làm nhiều việc nên muốn nghỉ một ngày, mai không ra đồng nữa đấy.
Một lúc sau, dê gặp
gà, liền nói:
- Bò không muốn làm việc cho chủ nhân nữa, chị gà mái ạ. Anh ta than là
công việc nhiều quá, mệt quá. Hầy, cũng không biết những chủ trang trại khác
đối xử với bò của họ có
tốt hơn chủ nhân chúng ta không nữa.
Gà lại nói với lợn:
- Anh bò sắp nghỉ làm ở đây rồi. Anh ta muốn đi tìm chủ nhân khác. Ai bảo chủ nhân đối xử với anh ấy tệ quá, bắt làm bao nhiêu là việc, lại còn dùng roi đánh anh ta nữa.
Gà cảm thán vài câu rồi lại tót về chuồng. Một lúc sau,
vợ ông chủ đi
chuẩn bị cho các con vật ăn tối. Lợn liền lại gần, nói:
- Tôi muốn báo cáo lại với bà một chuyện. Dạo gần đây, bò
hay có những
suy nghĩ nổi loạn, rất cần phải
được dạy bảo lại. Anh ta không muốn làm cho chủ nhân nữa, chê công việc ở đây nhiều quá, nặng quá, khiến anh ta
mệt mỏi. Bò còn nói muốn bỏ đi, tìm một chủ nhân khác nữa đấy.
Nhận được phản ánh của lợn, trong bữa tối, bà chủ lập tức đem
chuyện nói lại với
chồng:
- Mình ơi, bò đang muốn tạo phản. Nó muốn đổi chủ, không làm cho mình nữa. Tội tạo phản
không thể tha, mình định xử nó thế nào?
Vậy là con bò đáng thương suốt ngày chỉ biết làm việc quần quật, cuối cùng lại bị những lời truyền miệng sai
sự thật giết chết như vậy đấy.
Câu chuyện về con bò tội nghiệp để lại cho chúng ta ba bài học đáng quý:
- Một là,
đừng tùy ý
than phiền với mọi người xung quanh. Bởi lẽ, những lời than phiền ấy sau khi bị nhiều người biến tấu
có thể đem đến tai
họa khó lường.
- Ba là, đừng bao giờ tường thuật sai
lời nói cũng như ý nói của người khác. Bạn sẽ gây hại cho họ.